|
ELEKTRİKTE
GÜÇ BEDELİ (SABİT ÜCRET)
KONUNUN AÇIKLANMASI VE SAYFA DİZİNİ
HAKKINDA BİLGİ :
1.- Sayısı 17 milyon
aboneyi bulan, elektrik konut abonelerinde, her bir abone için, her fatura
başına
sabit ücret şeklinde "güç bedeli" adı
altında para alınmak üzere, tarife değişikliği yapılması üzerine,
Derneğimiz adına Danıştay'da iptal davası
açılmış ve dava sonunda bu uygulama iptal edilmiştir.
(BİRİNCİ KISIM'da bu konudaki
açıklama ve kararı bulacaksınız.)
************
2.- Yönetmelik değişikliği
ile istediği sonuca ulaşamayan idare, bu parayı alabilmek için, o sırada
görüşülmekte
olan 2001 yılı Bütçe Kanununa bir
madde ekleyerek, güç bedelini, yasa kuvveti ile alma yoluna gitmiştir.
Derneğimiz bu uygulamanın da iptali için
bir dava açmış, ancak bir başka duyarlı vatandaş açtığı davayı
Anayasa Mahkemesine kadar götürerek,
ilgili yasa maddesinin iptalini sağlamıştır. Böylece bu uygulamanın
"Anayasa'ya aykırı olduğu" sabit
olmuştur.(Bu duyarlı vatandaşa teşekkür ederiz.)
(İKİNCİ KISIM'da bu konudaki
kararı ve Anayasa Mahkemesinin iptale ilişkin hükmünü bulacaksınız.)
************
3.- Buna rağmen 2002 yılı
Bütçe Kanununa aynı madde konulmuş ve bu maddenin de gene iptali için,
Derneğimiz
tarafından iptal davası açılmıştır. Dava
dosyasının, diğer kararda olduğu gibi, Anayasa Mahkemesine gönderilerek
güç bedeli adı altında haksız şekilde
para almayı öngören maddesinin iptali istenmiştir. Dava halen devam
etmektedir.
Bu para da, bunca yasal ve hukuki engele
rağmen, halen alınmaktadır.
(ÜÇÜNCÜ KISIM'da, anılan
kararlara ilişkin basın yansımalarından örnekler yer almaktadır.
Yeni basın haberleri işlenecektir.)
Danıştay'ın;
T.Telekom'da sabit ücreti yasaya aykırı bularak iptal etmesine, Anayasa
Mahkemesi'nin
elektrikte sabit ücrete ilişkin yasayı Anayasa'ya aykırı bularak iptal
etmesine rağmen,
Yargıtay'ın cep telefonlarında sabit ücreti haklı bulması, yargı
adına giderilmesi gereken
büyük bir çelişkidir.
Bu çelişki; doğalgazda, su bedelinde dahi haksız şekilde sabit ücret
uygulamasına yol açmaktadır.
**************
1.-
BİRİNCİ KISIM : Yönetmelik
değişikliği ile getirilen güç bedeli ve iptaline ilişkin Danıştay Kararı :
Elektrik
faturalarında, kullanım bedeli dışında ve hiçbir hizmet karşılığı olmaksızın,
fatura başına "Güç
Bedeli-Sabit
Ücret" adı altında bir para alınmasına karar verilmiş ve elektrik
ücret tarifeleri buna göre
değiştirilerek,
9.9.2000 tarihinde Resmi Gazete'de yayınlanmıştır. Bu uygulamaya göre,
her elektrik
abonesi,
hiç elektrik kullanmasa bile, her ay belli bir ücret ödeyecek veya
kullandığı elektrik bedeline ek
olarak aynı
miktar faturasına yazılacak ve bu miktar kendisinden alınacaktı.
Elektrik enerjisinde bir darboğaz olabilir, belli kıstaslara dayalı olarak
zam yapılması öngörülebilir, ama
alınacak
her para kullanım ve tüketim karşılığı olmalıdır. Tükettiği miktarın karşılığını
ödeyen kişiden,
başka isimler
altında para istenmesi hukuki değildir. İdarenin hukuka uygun davranmadığı
bir rejimde,
insanların
hukuka uygun davranması beklenemez. Bu bir enerji sorunu değil, rejim
sorunudur.
Bu görüşden hareket eden Derneğimiz, açıklanan uygulamanın iptali ve yürütülmesinin
durdurulması için
2000 yılında
dava açmış ve 22.5.2002 yılında aşağıdaki aşağıdaki kararı almıştır:
(Davaya ilişkin
açıklamalarımız bu sayfanın altında, karara ilişkin basın açıklamalarımız
"Bildiri ve Görüşlerimiz,
Açıklamalar " bölümündedir.)
........................
T.C.
DANIŞTAY
Onuncu Daire
Esas No: 2000/4713
Karar No: 2002/766
Davacı..........
: A.Erdem Akyüz, (Hukukun Egemenliği Derneği Bşk.), Necatibey Cad.
No:25/2 - ANKARA
Davalılar........ : 1- Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü
......................2- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı-ANKARA
İstemin Özeti.. : 9.11.1995 tarih ve 22458 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan Elektrik Tarifeleri Yönetmeliginin
4. maddesinin (1) bendi ile ayni Yönetmeligin 55. maddesinin (A) bendinde
degisiklik yapılmasına ilişkin
9.9.2000 tarih ve 24165 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Elektrik
Tarifeleri Yönetmeliginde
Degisiklik Yapılması Hakkında Yönetmelik"in 1 ve 2. maddelerinin
yapılan düzenlemenin elektrik kullanım bedelinin
dışında hiç bir kullanıma dayanmaksızın her yıl belirlenecek ve artırılacak
şekilde bir ödemeyi öngördügü alınacak
paranın kullanım ve tüketim karşılığı olması gerektiği iddiasiyla iptali
istenilmektedir.
Davalı Idarelerin Savunmasının Özeti : TEDAS tarafindan usule yönelik
olarak Yönetmeligin hazırlanmasında yetkili
olmadıkları nedeniyle husumet mevkinden çıkarılmalari gerektigi savunulurken
esas yönünden davalı idarelerce;
ülke çapında mali dengelerin düzeltilmesi, enerji darbogazının aşılması,
giderek hızla büyüyen teknoloji karşısında
artan yatırımların, maliyetlerin ve hizmetlerin karşılanmasi için Elektrik
Tarifeleri Yönetmeliginin ilgili maddelerinde
yapılan degisikligin tamamen kamu hizmetinin gereklerine ve hukuka uygun
oldugu, tek terimli tarifeden elektrik
enerjisi alan abonelerin tükettigi elektrik enerjisi miktari ile dogrudan
dogruya ilgisi bulunmayan bir takim sabit
giderlerin de yapılması gerektigi, bu giderlerin karşılanması için tüketilen
elektrik enerjisiyle orantılı olarak alınan
enerji bedeline ilave olarak güç bedelinin alınmasının zorunlu oldugu,
çift terimli abonelerden tüketilen elektrik
enerjisi dışında sözlesme gücü karşılığı kilovat miktari üzerinden bir
bedel daha alındığı, yapılan düzenleme ile
tek terimli tarifeye tabi olan abonelerden tükettikleri enerji bedeli
dışında güç bedeli alinarak aboneler arasında
esitlik sağlandığı, enerji darboğazının aşılması için tüm abonelere yüksek
oranda zam yapmak yerine tek terimli
tarifeye tabi olan abonelerden fatura başına bir bedel alınmasında hukuka
aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek
davanın reddi gerektigi savunulmaktadır.
D.Tetkik Hakimi : ....
Düşüncesi : Dava, abonelerin tükettikleri elektrik enerjisi bedeli dışında
herhangi bir mal veya hizmet karşılığı
olmaksızın abonelerden güç bedeli adı altında bir ücret alınmasına iliskin
9.9.2000 tarih ve 24165 mükerrer
sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektrik Tarifeleri Yönetmeliginde Degisiklik
Yapilmasi Hakkinda Yönetmeligin
iptali istemiyle açılmıştır.
TEDAS Genel Müdürlügünün 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca
verimlilik ve karlılık ilkeleri
dogrultusunda faaliyet gösterdigi ve ürettigi mal ve hizmet fiyatlarını
tespitte serbest oldugu açıktır.
3096 saylı Yasa ve bu Yasa uyarınca yayımlanan yönetmeliklere göre kurulmus
sirketlere herhangi bir mal veya
hizmet karşılığı olmaksızın tahsil edilen enerji satış bedeli dışında
herhangi bir ad altında bedel alınması
olanağı tanımamıştır.
Bu durumda dava konusu yönetmelikte hukuka uyarlık bulunmadığından iptali
gerektigi düsünülmektedir.
Danıştay Savcısı : .........
Düşüncesi : Dava, Tek terimli tarifeden enerji alan abonelerin tükettikleri
elektrik enerjisi bedeli dışında
abonelerden güç bedeli adı altında bir ücret alınmasına iliskin 9.9.2000
tarih ve 24165 Mükerrer sayılı
Resmi Gazete'de yayımlanan Elektrik Tarifeleri Yönetmeliginde Degisiklik
Yapılması Hakkında Yönetmeligin
iptali istemine iliskindir.
233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca verimlilik ve karlılık ilkeleri
dogrultusunda faaliyet gösteren ve
üretilen mal ve hizmet fiyatlarini tesbitle serbest olan TEDAS Genel Müdürlügü
ile 3096 sayılı Yasa ve bu Yasa
uyarınca yayımlanan yönetmeliklere göre kurulmus sirketlere herhangi mal
ve hizmet karşılığı olmaksızın tahsil
ettikleri enerji satış bedeli dışında güç bedeli adı altında ayrıca almalarına
olanak saglayan dava konusu
yönetmelikte hukuka uyarlık bulunmamaktadir.
Bu nedenle Elektrik Tarifeleri Yönetmeliginde Degisiklik Yapılması Hakkında
Yönetmeligin dava konusu 1 ve 2 nci
maddelerinin iptali gerektigi düsünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ
ADINA
Hüküm veren Danıştay Onuncu Dairesince gereği düşünüldü:
Dava, 9.11.1995 tarih ve 22458 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektrik
Tarifeleri Yönetmeliginin 4 üncü
maddesinin (1) bendinin "1) Tek Terimli Tarife: Tüketilen elektrik
enerjisi kilowattsaat (kwh) miktari üzerinden ve
fatura başına 55 inci maddenin A bendinde Tesekkülce belirlenen miktarda
güç bedeli alma esasına dayalı tarife
Ü sınıfıdır." Şeklinde degistirilmesine iliskin dava konusu Elektrik
Tarifeleri Yönetmeligin 1.maddesi ile, ayni
yönetmeligin 55 inci maddesinin (A) bendinin "A) Tek Terimli Tarife:
Tek terimli tarifeden enerji alan aboneler,
fatura başına bir güç bedeli öderler. Bu bedeller, her yıl günün ekonomik
koşulları gözönüne alınarak, Tesekkül
Yönetim Kurulunca belirlenir." şeklinde değiştirilmesine ilişkin
2.maddesinin; kullanılan elektrik enerjisinden ayrı
olarak hiç bir kullanım karşılığı olmaksizin fatura başına tesekkülce
belirlenen miktarda abonelerden güç bedeli
alınmasının hukuka aykırı oldugu ileri sürülerek iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarenin usule yönelik itirazı yerinde görülmeyerek esasa geçildi.
Dava konusu yönetmelik degisikliginden önce 9.11.1995 tarih ve 22458 sayılı
Resmi Gazete'de yayımlanarak
yürürlüge giren Elektrik Tarifeleri Yönetmeligi'nin 4/1 fıkrasında, "Tek
Terimli Tarife: Yalnizca tüketilen elektrik
enerjisi kilowatsaat (kwh) miktari üzerinden bedel alma esasına dayalı
tarife sınıfıdır." Hükmü yeralmış, ayni
yönetmeligin 55. maddesinin (A) fikrasinda ise, "Tek Terimli Tarife:
Abonenin, grubuna bagli olarak tükettigi
aktif enerjiye tek terimli tarife uygulanir" hükmüne yer verilmistir.
Davalı idarelerdenTürkiye Elektrik Dagıtım A.S. Genel Müdürlügünün tabi
oldugu 233 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 1/b maddesinde, Iktisadi Devlet Tesekküllerinin ekonomik
gereklere uygun olarak verimlilik ve
karlılık ilkeleri dogrultusunda faaliyet gösterecekleri öngörülürken,
35/1. maddesinde, tesebbüslerin üretilen mal ve
hizmet fiyatlarını belirlemede serbest oldukları hükme bağlanmıştır.
9.11.1995 tarih ve 22458 sayılı Resmi Gazet'de yayımlanan Elektrik Tarifeleri
Yönetmeliginin 6/A fikrasında,
Kamu Iktisadi Tesebbüsleri Hakkında 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
geregince, Tesekkülce hazırlanan
elektrik enerjisi satış tarifelerini, Tesekkülün Yönetim Kurulu kararı
alındıktan sonra Bakanlığa gönderilecegi,
(B) fikrasında , şirket tarafindan, hazırlanan elektrik enerjisi satış
tarifesinin Bakanlık onayı alındıktan sonra
uygulamaya konulacağı, Bakanlık onayı alınmadan elektrik enerjisi satış
tarifesinin yürürlüge giremeyecegi
hükmüne yer verilmistir.
AnılanYönetmeligin 8/1. fikrasında 7. maddede belirlenen esaslara göre
tesbit edilen tarife. Bakanligin onayından
sonra ve onay yazısında belirtilen tarihten itibaren yürürlüge girecegi,
2. fikrasında, şirket giderlerinde,
satacakları elektrik enerjisi maliyetlerini etkileyek ölçüde meydana gelebilecek
önemli degisiklikler nedeniyle
yeniden düzenleyecekleri tarife tekliflerini yönetim kurulu kararı alındıktan
sonra gerekçeleriyle birlikte,
incelenmek ve onaylanmak üzere Bakanliga gönderilecegi hüküm altina alınmıştır.
Aktarılan düzenlemelere göre, idare yaptığı iş ve yürüttügü hizmetlerin
karşılığı olarak alacağı ücretleri karlılık ve
verimlilik ilkeleri doğrultusunda belirlemekte serbesttir. Ancak yapılan
iş ve hizmetler karşılığı belirlenip alınacak
ücretlerin dışında, herhangi bir mal veya hizmetin karşılığı olmaksızın
abonelerden güç bedeli adı altında ayrı bir
bedel istenilmesine yasal olanak bulunmamaktadır.
Davalı idarelerce, enerji üretimi ve iletimi yapan kuruluşların mali dengelerinin
sağlanması ve maliyeti yüksek olan
enerji yatırımlarının yapılabilmesi için tüketilen enerji bedeli dışında
abonelerden fatura başına güç bedeli alınması
gerektiği savunulmuş ise de, elektrik enerjisi maliyetlerini etkileyecek
ölçüde meydana gelebilecek önemli
değişiklikler elektrik enerjisi tarifesinin hazırlanması sırasında dikkate
alınabileceğinden ve tarifenin yürürlüğe
girmesinden sonra da bu esas nazara alınarak yeni tarife yapılmasına yasal
bir engel bulunmadığından,
ileri sürülen bu sav yerinde görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, 9.9.2000 tarih ve 24165 Mükerrer sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan Elektrik Tarifeleri
Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmelk'in 1 ve 2 nci maddelerinin
iptaline, yargılama giderlerinin
davalı idareden alınarak davacıya verilmesine ... oybirliğiyle karar verildi.
Başkan...
Üye... Üye... Üye... Üye
(Kararın davacıya Tebliğ Tarihi.:22.5.2002)
....................
Yukarıdaki karara ilişkin bir kısım basın yansımaları :
-Danıştay'ın
elektrik kararı emsal oluşturacak - GÜÇ BEDELİ İPTAL EDİLDİ.
Danıştay'a dava açan
Hukukun Egemenliği Derneği Genel Başkanı Avukat Erdem Akyüz, hukuk ilkelerine
ve kamu hizmeti
gereklerine aykırı olan uygulamanın devam etmesinin hukuk cinayeti olacağını
söyledi.
Akyüz; bu kararın, cep telefonlarından alınan sabit ücret, doğalgazdan
alınan dolar bazındaki ücret,
su bedeline eklenen atık su ücreti ve bankaların kredi faiz oranları için
de bağlayıcı bir emsal olacağını belirtti.
CUMHURİYET - 22.5.2002
-Elektrikteki
güç bedeli kazığı kalkıyor. Hukukun Egemenliği Derneği Genel Başkanı
Av.Erdem Akyüz'ün açtığı
davada Danıştay, elektrik abonelerinden kullanım dışında alınan güç bedeli-sabit
ücret uygulaması için iptal
kararı verdi.
GÖZCÜ - 23.5.2002
*******************
2.-
İKİNCİ KISIM
: 2001
yılı Bütçe Kanununa eklenen madde ile alınan güç bedeli kısmının Anayasa
Mahkemesi
tarafından, uygulamasının İdare Mahkemesi tarafından iptaline ilişkin
karar :
T.C.
İZMİR
4. İDARE MAHKEMESİ
ESAS NO: 2001/562
KARAR NO: 2002/844
DAVACI : Feridun Tokalp
DAVALI : TEDAŞ Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.
Genel
DAVANIN ÖZETİ : Davacının, ......
............................ adresindeki konutunda kullandığı elektrik
enerjisi
dolayısıyla 2001/5 dönemi için adına düzenlenen elektrik faturası ile
tahsil edilen 1.000.000.- lira “güç bedeli”nin iadesi ile
takip eden dönemlerde kendisinden güç bedeli alınmaması istemiyle yaptığı
başvurunun 4611 sayılı 2001 Mali Yılı
Bütçe Kanununun 43/g bendi hükmünden bahisle reddine ilişkin 11.6.2001
günlü, 1884 sayılı Pazarlama ve Müşteri Hizmetleri
Daire Başkanlığı işleminin; dayanağı Bütçe Kanunu hükmünün Anayasa’ya
aykırı olduğu, ayrıca abonelerden güç bedeli
alınmasına olanak tanıyan yönetmelik hükmünün Danıştay 10. Dairesince
yürütülmesinin durdurulmasına karar verildiği
iddia edilerek iptali ile 1.000.000.- liranın davalı idarece ödenmesine
karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ : Bütçe Kanunu hükmünün uygulanmasından
doğan uyuşmazlıkta husumetin idarelerine yöneltilemeyeceği,
davanın süresinde açılmadığı, Bütçe Yasası hükmüne dayalı dava konusu
işlemin mevzuata uygun olduğu,
Yasa’nın Anayasa’ya aykırı olmadığı, davanın reddi gerektiği
savunulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren İzmir 4.İdare Mahkemesince, davalı idarenin usule ilişkin
iddiaları yerinde görülmeyerek gereği düşünüldü:
Dava, davacının konutunda kullandığı elektrik enerjisi
dolayısıyla 2001/5 dönemi için adına düzenlenen elektrik faturası ile
tahsil edilen 1.000.000.- lira “güç bedeli”nin iadesi ile takip eden
dönemlerde kendisinden güç bedeli alınmaması istemiyle
yaptığı başvurunun 4661 sayılı 2001 Mali Yılı Bütçe Kanununun 43/g bendi
hükmünden bahisle reddine ilişkin 11.6.2001 günlü,
1884 sayılı Pazarlama ve Müşteri Hizmetleri Daire Başkanlığı işleminin
iptali ile 1.000.000.- liranın davalı idarece ödenmesine
karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
30.12.2000 günlü ve 24273 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 4611 sayılı 2001 Mali Yılı Bütçe Kanununun
43.maddesinin ( g ) bendinde, “Tek Terimli Tarifeden enerji alan aboneler
adına tanzim edilen her elektrik faturası için güç bedeli
tahsil edilir. Bu bedelin miktarlarını tespit etmeye Türkiye Elektrik
Dağıtım Anonim Şirketi Yönetim Kurulu yetkilidir.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacının
......................................... adresindeki konutunda kullandığı
elektrik
enerjisi dolayısıyla 2001/5 dönemi için adına düzenlenen elektrik faturası
ile tahsil edilen 1.000.000.- lira “güç bedeli”nin iadesi ile
takip eden dönemlerde kendisinden güç bedeli alınmaması istemiyle yaptığı
başvurunun, uygulamanın 4611 sayılı 2001 Mali Yılı
Bütçe Kanununun 43/g bendi hükmüne dayalı olduğundan bahisle reddi üzerine
bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Bakılan davada, davacının Anayasa’ya aykırılık iddiası ciddi
bulunarak Mahkememizin 14.1.2002 günlü kararı ile
2001 Mali Yılı Bütçe Kanununun 43.maddesinin ( g ) bendi hükmünün
Anayasanın 87. 88. 89 ve 161. maddelerine aykırı olduğu
kanısına varılarak anılan hükmün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine
başvurulması üzerine, Anayasa Mahkemesinin 17.9.2002 günlü,
E:2002/52, K:2002/84 sayılı kararıyla 20.12.2000 günlü, 4611 sayılı Mali
Yılı Bütçe Kanununun 43. maddesinin ( g ) bendinin
Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş bulunmaktadır.
Buna göre, 2001/5 dönemi için düzenlenen elektrik faturası ile
davacıdan “güç bedeli” alınmasına ilişkin işlemin dayanağı
yasa hükmünün, Anayasa Mahkemesinin anılan kararı ile Anayasa’ya aykırı
bulunarak iptal edilmiş olması karşısında, yasal dayanağı kalmayan
dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptaline,
2001/5 dönemi elektrik faturası ile davacıdan alınan 1.000.000.- lira güç
bedelinin
davacıya ödenmesine, 21.480.000.- lira yargılama giderlerinin davalı
idareden alınarak davacıya verilmesine 7.10.2002 gününde karar verildi.
HAKİM
(İmza-Mühür)
**********************
3.- ÜÇÜNCÜ KISIM :
Karar tarihlerindeki basın yansımaları. (Yeni basın haberleri ayrıca
işlenecektir.)
Dava açıldığı
zaman geçici nitelikte verilen yürütmeyi durdurma kararı ve basın yansımaları:
|
